Uitspraak van ‘sch’ in het Noordergeusharders

Geschreven door Dyami Millarson

Het woordenboekje geheten Kleines friesisches Wörterbuch der Nordergoesharder Mundart – overigens het enige boekje dat ik nu heb in het Noordergeusharders – legt de uitspraak van de combinatie ‘sch’ niet uit. Zo kan men de uitspraak van ‘sch’ in het woord schriwe (schrijven) fonetisch op tweeërlei manier opvatten: ofwel het is /sx/ zoals in het Nederlands ofwel /ʃ/ zoals in het Duits. Het woord schriwe, daar Nederlands en Duits twee verschillende uitspraken van de klank ‘sch’ hebben, biedt geen verdere oplossing voor het oplossen van de vraag hoe de ‘sch’ uitgesproken moet worden. ‘s Nachts op zondag 10 november ontdekte ik, echter, dat schonge/schunge (zingen) ook met ‘sch’ geschreven wordt. Dit hielp mij verder omdat dit overeenkomt met Kleifries sjonge.

Nu het verband tussen Kleifries sj en Noordergeusharder sch voor mij bewezen was, wist ik dat de uitspraak /sx/ geen mogelijkheid was. De manier waarop deze taalvraag opgelost moest worden deed mij eem beetje denken aan hoe men de uitspraak van aú in het Gotisch achterhaald heeft, nl. door een woord als haúrn naast hoorn te zetten, waardoor men wist dat als een o-klank uitgesproken werd. Daar komt nog meer bij kijken, want het vergde meer dan 1 vergelijking om uit te sluiten dat de in haúrn geen au-klank was. Edoch, de kwestie van sch was relatief gemakkelijk op te lossen vanwege het typisch Friese fonetische paar schonge (schunge)/sjonge, wat als zingen/singen, geen schingen/schingen, luidt in het Nederlands en Duits.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s